En de koffie is beter!

ZZP’ers in marktonderzoek zitten boordevol vertrouwen. En terecht. De meeste van hen boeren uitstekend, zelfs in crisistijd. Of juist in crisistijd. Hun opmars lijkt niet te stuiten concludeerde Harold Joels al in Clou 54. Volgens het CBS zijn er inmiddels 3.000 eenpitters die zich bezig houden met marktonderzoek. Dit is een verdubbeling in vergelijking met vier jaar geleden. De ZZP’er is een blijvende factor van betekenis in marktonderzoekland. Met nieuwe en verdergaande samenwerkingsvormen zullen ze nog slagvaardiger worden.
Uiteraard zien de ZZP’ers zelf veel voordelen, voor zichzelf en voor hun opdrachtgevers. Maar ze lopen ook tegen nadelen en beperkingen aan. Wat drijft deze mensen en hoe zien ze hun toekomst?

DBMI en CG Selecties deden een onderzoek onder deze groep. Het onderzoek werd uitgevoerd met behulp van een online community. Hieraan deden 35 marktonderzoekers (zelfstandig of in kleine bureaus) gedurende twee weken mee.

Vol vertrouwen

Wat direct opvalt, is hoeveel vertrouwen de zelfstandigen in het marktonderzoek hebben in het eigen kunnen en daarmee de eigen toekomst. De tijd dat de zelfstandige onderzoeker zich richtte op de kleine vissen in de vijver is voorbij. De zelfstandige onderzoeker heeft iets te bieden en laat dit weten ook.

“Samenwerkingsverbanden van kleinere bureau's en zelfs ZZP-ers hebben een grotere slagkracht, leveren meer value for money en kunnen probleemspecifiekere oplossingen leveren. Multinationals die grote opdrachten te vergeven hebben (100K+) vertrouwen dat meer en meer toe aan kleine(re) toegewijde professionals.”

Meerwaarde voor de opdrachtgever

Dit zelfvertrouwen is niet onterecht. Opdrachtgevers hebben er alle baat bij een ZZP’ers in de arm te nemen (vinden de ZZP’ers zelf). De belangrijkste voordelen die ze denken te bieden ten opzichte van de grote bureaus:

• Een hoger commitment en meer aandacht voor de klant. De ZZP’er weet dat of er een vervolgproject komt, enkel en alleen afhangt van zijn of haar prestaties.
• Continuïteit. Een opdrachtgever weet dat er één ervaren persoon van begin tot eind verantwoordelijk is voor een project (en zich ook verantwoordelijk voelt). Zo is er geen ruis bij het delegeren van taken naar minder ervaren onderzoekers.
• Flexibiliteit in aanpak en tijd.
• En ook nog eens tegen een lager tarief.

Volop voordelen voor de ZZP’er

Niet alleen de opdrachtgevers worden blij van de ZZP’ers. Het ZZP’erschap biedt ook een heleboel voordelen voor de onderzoekers zelf. Veel genoemd wordt de betere balans tussen werk en privé. Deze ontstaat doordat men meer controle heeft over wanneer er gewerkt wordt en flexibeler is in waar er gewerkt wordt. Het nieuwe werken wordt volledig omarmt. De meeste zelfstandigen doen het daarnaast ook in financiële zin beter dan voorheen in loondienst.

Het ondernemerschap is voor velen een droom, een mogelijkheid om de eigen toekomst vorm te geven. Deze onafhankelijk is een groot goed. Natuurlijk is er sprake van een self fulfilling prophecy. De ZZP’ers die succesvol zijn, hebben het naar hun zin en blijven ZZP’ers. Zij die minder succesvol zijn, hebben altijd de mogelijkheid om weer terug te keren naar een werknemerschap.

Toch ook nadelen?

Het is echter niet alleen maar vrijheid blijheid. Er zijn wel degelijk ook nadelen. Een aantal daarvan komen pas naar voren als het even wat minder gaat. Dan kan het eenzaam en stil worden. Ook het thuisfront klaagt weleens over de gecommitteerde ZZP’er.

“Je kan de wandelgangen en koffiecorner met nieuwe technologie en periodieke bijeenkomsten aardig benaderen, maar het is het toch niet helemaal. Een soort nestgevoel ontbreekt; de troebele blik van de collega die te laat naar bed is gegaan, de nieuwe secretaresse met haar eigenaardige kledingvoorkeur. Lekker samen kankeren op onredelijke klanten. Dat soort dingen. Lach er maar om, maar dat geeft het kantoorleven wel sjeu.”

“Even dit doen of 'natuurlijk vang ik even op' is makkelijk gezegd én makkelijk gedaan. Privé en werk is soms niet te scheiden. Ik vind het lullig voor mijn vrouw als de kleine ziek is en de twee oudsten opgehaald moeten worden van school en ik stug de ZZP'er uit blijf hangen.”

De mooie financiële resultaten zijn deels een vertekening. Over pensioenen en verzekeringen wordt weinig gesproken, terwijl deze zaken vaak toch beter geregeld zijn bij een werkgever.

Het groeipad?

Als het gaat om de individuele groei dan zien we twee houdingen. Er is een groep die het wel best vindt zoals het nu gaat. De ambitie van deze groep is dan ook het behouden van de comfortabele situatie waarin men zich bevindt.

“Op dit moment is mijn ambitie om ZZP-er te blijven en (leuk en interessante) projecten te blijven draaien voor klanten. Ik ben nu erg tevreden met mijn huidige leven als ZZP-er in combinatie met een gezinsleven.”

En er is een groep die zich juist graag wil ontwikkelen. Voor hen is dit één van de redenen om ZZP’er te worden. Nieuwe dingen ontwikkelen. Dit blijkt echter makkelijker gezegd dan gedaan. Want groeien betekent dat enkele van de voordelen van het ZZP’er zijn moeten worden opgezegd ten bate van een onzekere toekomst.

“Het spanningsveld is wel dat ik de voordelen van het 1-pitterschap (voor mezelf en naar mijn opdrachtgevers toe) graag wil behouden. Op het moment dat je met personeel te maken krijgt, een kantoorpand, automatisering, wellicht ISO etc., dan schiet je overhead omhoog. ... Kortom, ik wil graag groeien, maar ben er nog niet uit hoe ik de 'lasten' daarvan zo veel mogelijk kan beperken.”

De toekomst: Samenwerking
Eén van de manieren om de nadelen op te vangen en groei mogelijk te maken is samenwerking met andere zzp’ers. Iedereen is de spin in zijn eigen netwerk van complementaire eenpitters en bedrijfjes. Velen zijn bewust of onbewust bezig met creëren van verbindingen met anderen en het delen van middelen. Deels als substituut van de prettige kanten van de omgeving van de werkgever die men mist, deels omdat het gewoon noodzakelijk is.

Samenwerken betekent ook dat meer mogelijk is. Men kan opdrachtgevers meer bieden maar ook onderling dingen regelen die het leven makkelijker maken. 
Enkele voorbeelden die genoemd werden:

• Een gezamenlijk opleidingsinstituut
• Een gezamenlijke smoel naar buiten, bijvoorbeeld in de vorm van een website
• Een kostenmaatschap waarin gezamenlijke voorzieningen worden gedeeld

Een meer formele samenwerking is echter lastig te realiseren en ook helemaal niet zo gewenst. Men hecht zeer aan de eigen vrijheid en een te verregaande samenwerking zou deze vrijheid juist weer inperken.