Woningkoper wil keuzevrijheid op maat

Ontwikkelaars, woningcorporaties en gemeenten moeten zich niet blind staren op de kansen die Particulier Opdrachtgeverschap (PO) en Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) bieden. Door drempels voor woonconsumenten weg te nemen en slim in te spelen op de voordelen die consumenten zien zijn er zeker mogelijkheden om het marktaandeel van particuliere woningbouw te vergroten. De woonconsument vraagt echter om een breder palet aan mogelijkheden om een nieuwbouwwoning te kopen of te laten ontwikkelen. Woonconsumenten zoeken met name naar projecten waarin keuzevrijheid op een passende manier wordt ingevuld zo blijkt uit het onderzoek van DBMI dat in samenwerking met het Nirov en Nieuwbouw Nederland is uitgevoerd. Het woonproduct, de mate van keuzevrijheid, financieel risico en de eigen verantwoordelijkheid bij de realisatie moeten worden afgestemd op de verschillende doelgroepen. Niet elke doelgroep wil veel zelf doen. Als woonconsumenten en professionals goed naar elkaar luisteren en samenwerken kan een grotere diversificatie aan woningbouwprojecten ontstaan.

'Doe het zelf' als trend

'Doe het zelf' als trend in de ruimtelijke ordening is door het Nirov centraal gesteld tijdens de Dag van de Ruimte op 10 november 2011. Dit is de directe aanleiding geweest om een uitgebreid onderzoek te doen naar 'Doe het zelf' in de ruimtelijke ordening en woningbouw. 'Doe het zelf' gaat over het bieden van ruimte voor initiatief van onderaf en het (soms radicaal) decentraliseren van taken en verantwoordelijkheden. Denk hierbij aan mede-opdrachtgeverschap, (collectief) particulier opdrachtgeverschap, een collectief van bedrijven als opdrachtgever etc. Het gaat hierbij niet alleen om woningbouw maar ook om opgaven rond bijvoorbeeld steden, klimaat en bereikbaarheid.

Meer zelf doen biedt kansen voor woonconsumenten en professionals maar het is de vraag of de consument wel meer zelf wil doen. Dit onderzoek biedt inzicht in de verwachtingen van consumenten in de professionele begeleiding bij het kopen of realiseren van een nieuwbouwwoning. Omdat ook de verwachtingen van professionals zijn onderzocht wordt ook duidelijk of de verwachtingen van consumenten en professionals op elkaar aansluiten.

Behoefte aan keuzevrijheid

Het gros van de consumenten geeft de voorkeur aan veel keuzevrijheid, maar wil niet per sé zelf opdrachtgever zijn van een nieuwbouwwoning. Woonconsumenten in de Randstad en buiten de Randstad verschillen niet veel van elkaar in hun voorkeuren voor de ontwikkelingsvorm van een nieuwbouwwoning. Woonconsumenten buiten de Randstad geven iets vaker de voorkeur aan een op maat ontwikkelde woning. Dit sluit ook aan op de realiteit van de afgelopen 15 jaar. In de Randstad is er veel meer seriematige bouw dan buiten de Randstad. De wensen van de woonconsument lijken zich aan te passen aan deze realiteit.

De jongeren en 55+ers nemen sneller genoegen met een standaard woning en vinden veel keuzevrijheid minder belangrijk. De groep die het meest hecht aan een eigen invulling van een nieuwbouwwoning is die tussen 46 en 55 jaar. Hoger opgeleiden willen juist meer keuzevrijheid. Middelbaar opgeleiden vragen een beperkte keuzevrijheid terwijl lager opgeleiden zowel het vaakst kiezen voor een standaard woning (zonder keuzevrijheid) als voor een bouwpakket.

Naarmate mensen op zoek zijn naar een duurdere woning verwachten zij meer keuzevrijheid. Bij de woningen onder de twee ton neemt meer dan 70% genoegen met een standaard woning. Bij de woningen boven de vier ton is dit slechts 17%. De helft van de kopers van deze duurste categorie nieuwbouwwoningen geeft aan een woning geheel naar wens te willen (al dan niet als bouwpakket). Ook ervaring maakt woonconsumenten kritischer. Hoe meer ervaring men heeft met het kopen van een woning, hoe meer keuzevrijheid men wenst. Ook financiële mogelijkheden maken woonconsumenten kritischer. De ervaren woningkoper met geld kan dus een interessante doelgroep zijn om te begeleiden bij het realiseren van hun woondroom.

Niet elke woningkoper zitten te wachten op PO of CPO

De populairste manieren om een woning te realiseren zijn een project met veel vrijheid in de indeling en afwerking van de woning en een project met co-creatie (vooraf met andere kopers inspraak op het ontwerp, de indeling en de afwerking van de woning, geen financiële verantwoordelijkheid). In dit geval draagt de projectontwikkelaar de financiële verantwoordelijkheid voor het bouwproces. Winst en verlies is voor rekening van de ontwikkelaar.. Vormen van direct opdrachtgeverschap zijn veel minder populair. Keuzevrijheid is voor bijna alle consumenten belangrijk. 50% van de woningzoekenden staat positief tegenover een cascowoning en individueel particulier opdrachtgeverschap. Ruimte voor eigen initiatief wordt dus positief beoordeeld. 30% staat positief tegenover CPO. Dat is een aanzienlijk kleiner deel. Professionals zijn enthousiast over woningbouwontwikkeling waarbij consumenten opdrachtgever zijn. De woonconsument staat hier zelf dus veel kritischer tegenover. Opdrachtgeverschap kan een middel zijn om keuzevrijheid te krijgen maar is geen doel op zich. De resultaten van het onderzoek laten zien dat het interessant kan zijn om verschillende gradaties in keuzevrijheid en opdrachtgeverschap aan te bieden. De wensen van woonconsument zijn divers zolang er maar een bepaalde mate van keuzevrijheid geboden wordt.

Zowel PO als CPO worden positiever beoordeeld door woningzoekenden in de hogere inkomenssegmenten. Woningzoekenden in het laagste inkomenssegment lijken er in te berusten dat zij weinig keuzevrijheid hebben, in alle segmenten met meer keuzevrijheid zijn zij minder positief dan het gemiddelde. Woningzoekenden uit de Randstad zijn over het algemeen iets positiever over projecten waarbij zij zelf niet de opdrachtgever zijn. Opvallend is dat de positieve houding ten opzichte van CPO en particulier opdrachtgeverschap weinig verschilt tussen de Randstad en buiten de Randstad. Buiten de Randstad is het blijkbaar vaker aan de orde dat de woonconsument opdrachtgever is. Dit is echter niet de expliciete wens van de consument.

DBMI deed, samen met het Nirov en Nieuwbouw Nederland een grootschalig onderzoek onder 664 consumenten met concrete interesse in een nieuwbouwwoning en 357 professionals om deze vragen te kunnen beantwoorden. Het rapport bevat de belangrijkste uitkomsten van dit onderzoek. Als u meer informatie wilt over het onderzoek of vragen heeft, dan kunt u contact opnemen met Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of bellen met 070-8885222